Otomasyon konuşmalarında RPA ve yapay zekâ çoğu zaman aynı cümlede geçiyor ve birbirinin yerine kullanılıyor. İkisi farklı problemleri çözüyor. Hangi işin hangisine uygun olduğunu bilmek, yanlış araca para harcamayı önlüyor.
RPA nedir?
RPA (robotic process automation, robotik süreç otomasyonu), bir çalışanın bilgisayarda yaptığı işleri taklit eden yazılım robotları. Robot bir programa giriş yapar, belirli bir ekrana gider, bir alandaki değeri kopyalar, başka bir programdaki forma yapıştırır, kaydet düğmesine basar. Her adım önceden tanımlanmıştır.
RPA özellikle API'si olmayan eski programlarla çalışmak için yaygınlaştı. Bir sistemin dışarıya veri vermenin başka yolu yoksa, robot onun ekranını kullanarak veri alıp verebilir.
Yapay zekâ otomasyonu nedir?
Yapay zekâ otomasyonu, büyük dil modellerinin metni okuyup anlama yeteneğini kullanır. Müşterinin kendi cümleleriyle yazdığı bir e-postayı okuyup konusunu anlar, bir faturadaki tutarı bulur, bir sözleşmedeki fesih maddesini çıkarır, bir soruya şirket bilgileriyle yanıt yazar.
Kurallar yerine anlama dayandığı için her seferinde biraz farklı gelen girdilerle başa çıkabilir.
Temel fark
| RPA | Yapay zekâ | |
|---|---|---|
| Çalışma biçimi | Tanımlı adımları tekrarlar | Metni okuyup yorumlar |
| Güçlü olduğu girdi | Yapılandırılmış, sabit | Serbest metin, değişken |
| Belirsizlikte | Durur ya da hata verir | Yorum yapar, gerekirse devreder |
| Bozulma nedeni | Ekran düzeninin değişmesi | Belirsiz soru, eksik bilgi |
| Bakım | Ekran değiştikçe güncelleme | Bilgi ve kurallar güncellendikçe |
RPA neden kırılgan?
RPA'nın en büyük zayıflığı ekrana bağımlılığı. Programa bir güncelleme gelir, bir düğmenin yeri değişir, beklenmeyen bir uyarı penceresi açılır ve robot durur. Kurumsal RPA projelerinde robotların bakımı için ayrı ekipler kurulmasının nedeni bu.
Ayrıca RPA girdinin her zaman aynı biçimde gelmesini bekler. Fatura her tedarikçiden farklı düzende geliyorsa, robota her düzen için ayrı kural yazmak gerekir.
Yapay zekânın sınırları
Yapay zekâ da her işe uygun değil. Kesin ve tekrarlanabilir sonuç gereken hesaplarda kurallarla çalışan kod daha güvenilir. Yapay zekâ aynı girdiye her seferinde birebir aynı çıktıyı vermeyebilir. Ayrıca emin olmadığı halde kendinden emin cevap verebilir; bu yüzden kontrol adımı şart.
İkisi birlikte
Gerçek süreçlerin çoğu hem okuma hem mekanik iş içeriyor. Bir örnek:
Tedarikçilerden PDF faturalar geliyor. Muhasebe programı eski ve API'si yok.
- Yapay zekâ faturayı okur, tedarikçi, tarih, tutar, KDV ve kalemleri çıkarır.
- Kurallar toplamları ve vergi numarasını kontrol eder, tutmayanları işaretler.
- Bir kişi işaretlenenleri onaylar.
- RPA robotu onaylanan verileri muhasebe programının ekranına girer.
Yapay zekâ okuma ve yorum işini, robot ekran üzerindeki mekanik işi yapıyor. Ayrıntılar: fatura ve belge işleme.
API varsa ikisine de gerek kalmayabilir
Hedef programın bir API'si ya da içe aktarma imkânı varsa, ekran otomasyonu yerine doğrudan bağlantı kurulmalı. API bağlantısı daha hızlı, daha sağlam ve bakımı daha kolay. RPA, başka yol olmadığında başvurulan bir çözüm olarak görülmeli.
Bugün birçok yaygın muhasebe, ERP ve e-ticaret programı API ya da toplu içe aktarma sunuyor. Kurulumdan önce bunu kontrol etmek, gereksiz bir robot projesinden kurtarabilir.
Ajanlar ekranı kullanabilir mi?
Yeni nesil bazı yapay zekâ ajanları ekranı görüp fareyi ve klavyeyi kullanabiliyor. Teoride bu, kural yazmadan RPA yapmak anlamına geliyor. Pratikte bu yöntem henüz yavaş, pahalı ve hataya açık. Kritik süreçlerde kullanılmadan önce dikkatli test gerekiyor. Ajanlar hakkında: yapay zekâ ajanı nedir.
Nasıl karar verilir?
İşin girdisi her seferinde aynı biçimdeyse ve hedef programın API'si yoksa RPA uygun. Girdi serbest metin ya da değişken biçimdeyse yapay zekâ gerekli. API varsa doğrudan bağlantı her zaman ilk tercih. Çoğu süreçte bu üçü birlikte kullanılıyor.
Genel çerçeve için iş süreçlerini yapay zekâ ile otomatikleştirme rehberine bakabilirsiniz. Kendi sürecinize hangi yolun uyduğunu ücretsiz 30 dakikalık analiz görüşmesinde konuşabiliriz.