Yapay zekâ projesi konuşmaya başlayan şirket sahiplerinin ilk sorusu genellikle fiyat oluyor. Bu soruya tek rakamla cevap veren biri ya işi görmeden konuşuyordur ya da herkese aynı paketi satıyordur. Fiyatı belirleyen şey işin kendisi. Bu rehberde bir yapay zekâ projesinin bütçesinin hangi kalemlerden oluştuğunu, teklifleri nasıl karşılaştıracağınızı ve çoğu şirketin gözden kaçırdığı masrafları anlatıyoruz.
Fiyatı hangi sorular belirler?
Bir danışman size teklif vermeden önce dört şeyi öğrenmek zorunda.
İlki, kaç süreç ele alınacağı. Gelen WhatsApp sorularını yanıtlamak bir süreçtir. Aynı asistanın sipariş durumunu sorgulaması, randevu oluşturması ve iade talebini kaydetmesi üç ayrı iş daha demektir.
İkincisi, hangi sistemlere bağlanılacağı. Asistan yalnız şirketin onayladığı bir bilgi metninden cevap veriyorsa iş görece hafiftir. Muhasebe programına, e-ticaret altyapısına, CRM'e ya da eski bir veritabanına bağlanması gerekiyorsa her bağlantı ayrı geliştirme ve test ister. Bağlantının bir API'si yoksa iş daha da uzar.
Üçüncüsü, verinin ne kadar hazır olduğu. Ürün listesi tek bir tabloda ve güncelse bir gün sürecek iş, bilgiler beş farklı Excel dosyasına ve iki çalışanın hafızasına dağılmışsa bir haftaya çıkabilir. Verinin toparlanması çoğu projede kurulumdan uzun sürüyor.
Dördüncüsü, yanlış cevabın bedeli. Bir otelin müsaitlik sorusuna yanlış cevap vermek can sıkıcıdır. Bir sigorta poliçesinin kapsamı hakkında yanlış bilgi vermek hukuki sorundur. Hata maliyeti yükseldikçe test, onay adımı ve kayıt tutma ihtiyacı artar, bu da bütçeye yansır.
Toplam maliyet hangi kalemlerden oluşur?
Teklifte genellikle tek bir rakam görürsünüz, ama sistemin size gerçek maliyeti üç kalemden oluşur.
Danışmanlık ve kurulum bedeli
Süreçlerin incelenmesi, sistemin tasarlanması, bağlantıların yazılması, test ve teslim bu kalemde. Tek seferlik ödenir. Sabit fiyatla ya da gün ücretiyle hesaplanabilir. Avrupa'da kamuya açık rakamlarda bir yapay zekâ danışmanlık gününün serbest çalışanlarda ve şirketlerde farklı bantlarda fiyatlandığı görülüyor; Türkiye'de fiyatlar genellikle sayfalarda yazmıyor ve görüşmeyle veriliyor.
Model kullanım ücreti
ChatGPT, Claude ya da Gemini gibi modeller iş yerinde kullanıldığında işlenen metin miktarına göre ücretlendirilir. Günde birkaç yüz mesaj işleyen bir asistan için bu tutar çoğu zaman küçük kalır, ama hacim büyüdükçe artar. Uzun belgeleri her seferinde baştan okutan kötü kurulmuş bir sistem, aynı işi yapan düzgün bir sistemin birkaç katı fatura çıkarabilir. Bu yüzden teklif alırken "ayda tahmini model maliyeti ne olur, nasıl hesapladınız?" diye sorun.
Model hesabının şirketin kendi adına açılması önemli. Böylece faturayı siz görürsünüz, danışmanın hesabına bağımlı kalmazsınız.
Bakım ve geliştirme
Modeller güncellenir, fiyat listeniz değişir, müşteriler yeni tip sorular sormaya başlar. Kurulumdan sonra bir süre izleme ve düzeltme gerekir. Bazı şirketler bunu kendi ekibiyle yapar, bazıları aylık bakım anlaşması yapar. İki durumda da bunun bir maliyeti olduğunu baştan bilmek gerekir.
Teklifleri nasıl karşılaştırırsınız?
Aynı isimle satılan iki paket çok farklı işler olabilir. "Yapay zekâ analizi" diye satılan bir hizmet bir yerde 60 dakikalık görüşmedir, başka bir yerde üç haftalık inceleme. Karşılaştırma yaparken paket adına değil, içeriğe bakın.
Pratik bir yöntem şu: teklif bedelini teklifteki gün sayısına bölün. Gerçek gün ücretini böyle görürsünüz. Gün sayısı yazmıyorsa sorun.
İkinci olarak teslim edilecek çıktıyı yazılı isteyin. "Yapay zekâ entegrasyonu" bir çıktı değildir. "WhatsApp'tan gelen fiyat, stok ve kargo sorularını şirketin onayladığı bilgilerle yanıtlayan, bilmediği soruyu satış ekibine devreden asistan; kabul ölçütü: 200 gerçek mesajlık test setinde doğru cevap oranı" bir çıktıdır.
Üçüncü olarak sahipliği sorun. Kod kimde kalacak? Model hesabı kimin adına? Proje bittikten sonra başka bir firmayla devam etmek isterseniz ne olur? Birbu'da kod, erişimler ve veri şirketin kendisine teslim ediliyor; bunu yazılı olarak istemek her şirketin hakkı.
Hangi masraflar gözden kaçıyor?
Projelerde bütçeyi en çok şu kalemler şişiriyor:
- Verinin toparlanması. Ürün bilgileri, fiyatlar, sık sorulan sorular ve prosedürler dağınıksa birinin bunları düzenlemesi gerekiyor. Bu iş çoğu zaman şirket içinden bir kişinin zamanını alıyor.
- İç onaylar. Asistanın vereceği cevapların yönetim ya da hukuk tarafından onaylanması haftalar sürebiliyor.
- Eğitim. Ekibin sistemi kullanmayı, devredilen konuşmayı devralmayı ve hatayı bildirmeyi öğrenmesi gerekiyor.
- Kapsam kayması. "Bunu da ekleyelim" cümlesi her projede duyuluyor. Eklenen her iş ayrı fiyatlanmalı, yoksa ya bütçe ya kalite bozuluyor.
Bütçeyi küçük tutmanın yolu
En pahalı yol bütün şirketi aynı anda dönüştürmeye çalışmak. En ucuz ve en güvenli yol, en çok saat harcanan tek bir işi seçip onu devretmek. Sonuç ölçülür, ekip sisteme alışır, sonra ikinci işe geçilir.
Hangi işle başlayacağınızı bilmiyorsanız şirketimde yapay zekâ ile neler yapabilirim rehberine bakabilirsiniz. Danışmanla çalışmadan önce sorulacak sorular için yapay zekâ danışmanı nasıl seçilir rehberini, projenin getirisini hesaplamak için yapay zekâ yatırım getirisi rehberini okuyun.
Kendi durumunuz için kapsam ve fiyatı konuşmak isterseniz ücretsiz 30 dakikalık analiz görüşmesinde süreçlerinize birlikte bakıyoruz. Birbu'nun nasıl çalıştığını yapay zekâ danışmanlığı sayfasında bulabilirsiniz.