# Fatura, belge ve formları okuyup sisteminize yazan veri hattı

> Belge işleme otomasyonu, e-posta ya da klasöre gelen faturaları, irsaliyeleri ve formları okuyup içindeki alanları (tutar, KDV, vade, tedarikçi, kalemler) çıkaran bir sistemdir. Çıkan veriler kurallarla kontrol edilir; tutarlar tutmuyorsa ya da alan okunamadıysa belge onay için size gelir. Doğrulanan kayıtlar Excel'e, Google E-Tablolar'a ya da muhasebe yazılımınıza yazılır.

- Kaynak: https://birbu.com/cozumler/belge-isleme/
- Yayıncı: Birbu (https://birbu.com)
- Yazar: Volkan Celiloğlu, Kurucu ve baş AI uzmanı
- Son güncelleme: 2026-11-22
- Ücretsiz keşif görüşmesi: https://birbu.com/randevu/?service=belge

Faturaları tek tek açıp tutarı, KDV'yi ve vadeyi elle yazmak yerine sistem okur, kontrol eder ve şüpheli olanları size sorar.

## Kime uygun

- Ayda yüzlerce fatura ya da irsaliye işleyen muhasebe ve satın alma ekipleri
- Müşterilerinden farklı biçimlerde belge toplayan mali müşavirlik büroları
- Başvuru, sipariş ya da teklif formlarını elle sisteme giren işletmeler

## Nasıl kuruyoruz

1. **Belge örnekleri.** Farklı tedarikçilerden ve biçimlerden gerçek belge örnekleri toplanır. Hangi alanların çıkarılacağı ve nereye yazılacağı netleşir.
2. **Okuma ve çıkarma.** PDF'ler doğrudan, taranmış belgeler ve fotoğraflar önce metne çevrilerek okunur. Alanlar yapılandırılmış veri olarak çıkarılır.
3. **Doğrulama kuralları.** Kalemlerin toplamı faturanın toplamıyla tutuyor mu, KDV oranı doğru mu, vergi numarası geçerli mi, aynı fatura daha önce girildi mi gibi kurallar her belgede çalışır.
4. **Onay ve aktarım.** Kurallardan geçen kayıtlar hedef sisteme yazılır. Geçemeyenler, sorunlu alan işaretlenmiş halde onay ekranına düşer.

## Sınırlar

- El yazısı ve çok kötü taranmış belgelerde okuma doğruluğu düşer; bu belgeler onaya düşer.
- E-Fatura ve e-Arşiv belgeleri zaten yapılandırılmış veri içerir; bunlarda okuma yerine doğrudan XML kullanılır.
- Muhasebe kaydının son onayı mali sorumlunuzda kalır.

## Okumak işin kolay kısmı

Bir faturadaki tutarı okumak artık zor değil. Zor olan, okunan değerin doğru olduğundan emin olmak. Bu yüzden belge işleme hattının asıl parçası doğrulama kurallarıdır. Kalemlerin toplamı genel toplamla tutmuyorsa, KDV hesabı yanlışsa ya da aynı fatura numarası daha önce girilmişse kayıt otomatik olarak geçmez.

## Onay ekranı

Kurallardan geçemeyen belgeler basit bir ekrana düşer. Belgenin görüntüsü solda, çıkarılan alanlar sağda durur ve sorunlu alan işaretlenir. Çalışan düzeltir ya da onaylar. Bu düzeltmeler kaydedilir ve aynı tedarikçinin sonraki belgelerinde okuma ayarı iyileşir.

## E-Fatura ile çalışmak

Türkiye'de e-Fatura ve e-Arşiv faturaları UBL-TR biçiminde yapılandırılmış veri taşır. Bu belgelerde yapay zekâ ile okuma yapmaya gerek yok; XML doğrudan işlenir. Yapay zekâ kâğıt, PDF ya da fotoğraf olarak gelen belgeler ve standart dışı formlar için kullanılır.

## Belgeler nereden geliyor

Belgeler şirketlere birçok yoldan ulaşıyor: tedarikçinin e-postası, muhasebe klasörü, sahadaki çalışanın telefonla çektiği fotoğraf, WhatsApp'tan atılan fiş. Hat bu kaynakların hepsini dinleyecek şekilde kurulabilir. Belirli bir adrese gelen e-posta ekleri, paylaşılan bir klasöre düşen dosyalar ya da WhatsApp'a gönderilen fotoğraflar aynı okuma hattına girer. Kaynağı ne olursa olsun her belge tek bir listede durumuyla birlikte görünür: okundu, onay bekliyor, aktarıldı.

## Doğrulama kurallarına örnekler

Kuralların bir kısmı her şirkette aynı. Kalem toplamı genel toplamla tutmalı, KDV oranı geçerli olmalı, vergi numarası doğru biçimde olmalı, aynı tedarikçiden aynı numaralı fatura ikinci kez girilmemeli. Bir kısmı ise size özel. Bir tedarikçinin birim fiyatı anlaşmadaki fiyattan yüksekse uyarı vermek, sipariş numarası olmayan faturayı satın alma birimine sormak, vadesi otuz günden kısa olanları işaretlemek gibi. Bu kurallar kurulumda sizinle yazılır ve sonradan değiştirilebilir.

## Sipariş ve teklif belgeleri

Belge işleme yalnız muhasebe için kurulmuyor. Müşteriden PDF olarak gelen siparişler, teklif talepleri ve şartnameler de aynı yöntemle okunur. Ürün kodları, adetler ve teslim tarihleri ayrılır, sipariş sisteminize taslak olarak yazılır. Satış ekibi siparişi baştan girmek yerine kontrol edip onaylar. Üretim ve toptan satış yapan firmalarda bu iş, muhasebedeki fatura girişinden daha fazla zaman alabiliyor.

## Her ay paylaştığımız sayılar

Canlıya geçtikten sonra işlenen belge sayısını, kurallardan doğrudan geçen belge oranını, onaya düşen belgelerde en sık sorun çıkan alanı, belge başına ortalama işlem süresini ve çalışanın düzelttiği alan oranını raporlarız. Düzeltme oranı zamanla düşer, çünkü her düzeltme aynı tedarikçinin sonraki belgelerinde kullanılır.

## Örnek: Tedarikçi faturalarının Excel'e girişi (temsilî örnek, gerçek müşteri sonucu değildir)

Bir restoran grubunda muhasebe çalışanı her ay farklı tedarikçilerden gelen faturaları tek tek açıp Excel'e giriyor. Sistem e-posta kutusuna gelen faturaları okuyup tedarikçi, tarih, tutar, KDV ve kalemleri tabloya yazıyor. Toplamı tutmayan ya da daha önce girilmiş görünen faturalar ayrı bir sekmede onay bekliyor.

## Sık sorulan sorular

### Doğruluk oranı ne kadar?

Belgelerinize bağlı olduğu için önceden bir oran söylemiyoruz. Prototip aşamasında sizin belgelerinizden bir test seti hazırlar, alan bazında doğruluğu ölçer ve teklifte bu ölçümü yazarız.

### Belgelerimiz nerede işleniyor?

Kurulumda belirlenir. Bulut modeli kullanılabilir ya da hassas belgeler için model kendi sunucunuzda çalışabilir. Kişisel veri içeren belgelerde KVKK'ya uygun saklama süresi ve erişim kuralları yazılır.

### Hazır fatura okuma programlarından farkı ne?

Hazır OCR programları metni çıkarır ama alanların doğru olup olmadığını kontrol etmez. Bu hatta okunan her değer toplam, KDV ve mükerrer kayıt kurallarından geçer, şüpheli olanlar onaya düşer.

### Hangi belge türleri okunabilir?

Fatura, irsaliye, fiş, gider pusulası, banka ekstresi, sipariş ve başvuru formları, sözleşmeler, ruhsat ve kimlik gibi resmî belgeler. Belge türü ne olursa olsun önce sizin örneklerinizle test ederiz.

### El yazısı belgeleri okuyabilir mi?

Okunaklı el yazısında çoğu alanı okur. Kötü el yazısı ve silik taramalarda doğruluk düşer, bu belgeler otomatik geçmez ve onay ekranına gelir.

### Logo, Mikro ya da Luca gibi programlara aktarabilir mi?

Bu programların içe aktarım biçimine uygun dosya hazırlanır. Programın API'si varsa doğrudan aktarım kurulur. Excel ve Google E-Tablolar her zaman bir seçenek olarak kalır.

### Yabancı dildeki faturalarda çalışır mı?

Çalışır. İngilizce, Almanca, Arapça ve diğer yaygın dillerdeki faturalar okunur, alanlar sisteminizdeki Türkçe karşılıklarıyla eşleştirilir. Döviz ve tarih biçimi kurallara ayrıca eklenir.

### Ayda kaç belgeden sonra mantıklı olur?

Belge başına harcanan süreye ve hatanın maliyetine bağlı. Kabaca ayda birkaç yüz belgeden itibaren kazanç belirgin hale geliyor. Daha az belgede de mükerrer kayıt ve hatalı tutar kontrolü tek başına işe yarayabiliyor.

### Kurulum ne kadar sürer?

Tek belge türü ve tek hedef sistem için iki ile dört hafta. Farklı tedarikçi biçimleri ve birden fazla hedef sistem eklendikçe süre uzar. İlk ay sistem elle yapılan işle paralel çalışır.

### Belgeler ne kadar süre saklanıyor?

Saklama süresini siz belirlersiniz. Kişisel veri içeren belgeler için KVKK'ya uygun süre ve imha kuralı yazılır. Okuma için geçici kopya tutuluyorsa işlem bitince silinir.
